Όταν η αξία του ανθρώπου μετριέται με την επιτυχία, το χρήμα και την αποδοχή των άλλων.

    Ζούμε σε μια κοινωνία που δεν μας έμαθε να αποδεχόμαστε την αποτυχία, αλλά να τη φοβόμαστε. Μας έμαθαν να ντρεπόμαστε όταν πέφτουμε, να σωπαίνουμε όταν χάνουμε και να κρύβουμε τα λάθη μας, λες και αποτελούν κάποιο έγκλημα.

    Από μικροί μεγαλώνουμε με την πεποίθηση ότι πρέπει να πετυχαίνουμε, να ξεχωρίζουμε, να αποδεικνύουμε συνεχώς την αξία μας. Να είμαστε δυνατοί, επιτυχημένοι, αποδεκτοί. Και όταν δεν τα καταφέρνουμε, να αισθανόμαστε ότι απογοητεύσαμε τους άλλους, αλλά και τον ίδιο μας τον εαυτό.

     Γιατί, τελικά, ένας άνθρωπος που φοβάται να αποτύχει είναι πιο εύκολο να ελεγχθεί. Δεν τολμά να ρισκάρει, δεν αντιδρά, δεν διεκδικεί, δεν ακολουθεί τα όνειρά του. Προτιμά να μένει σε όσα γνωρίζει, ακόμη κι αν αυτά τον πληγώνουν, παρά να δοκιμάσει κάτι διαφορετικό και να αντιμετωπίσει την πιθανότητα της αποτυχίας.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα, όμως, είναι ότι αυτόν τον φόβο τον μεταφέρουμε στα ίδια μας τα παιδιά.

Χωρίς να το καταλαβαίνουμε, τους μαθαίνουμε από τα πρώτα τους βήματα ότι πρέπει διαρκώς να αποδεικνύουν πως αξίζουν. Ότι οι βαθμοί, οι επιδόσεις, τα χρήματα, η επαγγελματική καταξίωση και η κοινωνική αναγνώριση καθορίζουν το ποιοι είναι.

    Τους δημιουργούμε την αγωνία ότι, αν αποτύχουν, θα απορριφθούν. Ότι, αν δεν καταφέρουν να γίνουν «κάτι μεγάλο» ή «κάποιος σημαντικός», θα θεωρούνται λιγότερο άξιοι από τους υπόλοιπους.

   Ξεχνάμε, όμως, κάτι θεμελιώδες: τα παιδιά μας δεν χρειάζεται να πετύχουν για να αξίζουν την αγάπη μας. Την αξίζουν επειδή υπάρχουν.

    Χρειάζονται να γνωρίζουν ότι μπορούν να κάνουν λάθη χωρίς να χάσουν την αποδοχή μας. Ότι μπορούν να αποτύχουν χωρίς να θεωρούν τον εαυτό τους αποτυχημένο. Ότι μπορούν να αλλάξουν δρόμο, να ξεκινήσουν από την αρχή και να αναζητήσουν τη δική τους θέση στη ζωή, χωρίς να αισθάνονται ότι χρωστούν διαρκώς αποδείξεις σε κανέναν.

    Γιατί ένα παιδί που μεγαλώνει πιστεύοντας ότι η αγάπη έχει όρους, κινδυνεύει να γίνει ένας ενήλικας που θα κάνει τα πάντα για να μην απορριφθεί. 

Και τότε αρχίζουν τα πραγματικά δύσκολα.

Μέσα σε αυτή την κοινωνία της εικόνας, του συμφέροντος και της διαρκούς σύγκρισης, δημιουργούνται σχέσεις που χάνουν σταδιακά την ουσία τους. Σχέσεις χωρίς ειλικρίνεια, χωρίς αφοσίωση, χωρίς πραγματικό ενδιαφέρον για τον άνθρωπο που βρίσκεται απέναντί μας.

   Φιλίες που κοστολογούνται όσο ένα δεκάρικο. Άνθρωποι που είναι δίπλα σου όσο τους εξυπηρετείς και εξαφανίζονται όταν πάψεις να τους είσαι χρήσιμος. Άνθρωποι που ανταλλάσσουν την εμπιστοσύνη με το προσωπικό τους συμφέρον, που προδίδουν φιλίες, αξίες και αξιοπρέπεια για λίγα χρήματα, λίγη εξουσία ή λίγη παραπάνω αποδοχή.

      Και το πιο ανησυχητικό είναι ότι πολλές φορές αυτή η συμπεριφορά παρουσιάζεται ως εξυπνάδα.

      Το να χρησιμοποιείς ανθρώπους βαφτίζεται ικανότητα. Το να προδίδεις για να ανέβεις παρουσιάζεται ως επιτυχία. Το να πατάς πάνω σε άλλους για να φτάσεις ψηλότερα θεωρείται από κάποιους απόδειξη δύναμης.

    Έτσι, δημιουργούνται λάθος πρότυπα. Άνθρωποι που ενδιαφέρονται περισσότερο για την εικόνα τους παρά για τις πράξεις τους γίνονται πρότυπα προς μίμηση, ενώ εκείνοι που επιλέγουν να παραμείνουν έντιμοι συχνά αντιμετωπίζονται ως αφελείς ή αδύναμοι.

   Όμως, από πότε η αξιοπρέπεια έγινε αδυναμία; Από πότε η ειλικρίνεια θεωρείται μειονέκτημα; Και από πότε το να κρατάς τον λόγο σου είναι λιγότερο σημαντικό από το να κερδίζεις με κάθε κόστος;

   Ίσως ήρθε η ώρα να αναρωτηθούμε τι ακριβώς διδάσκουμε στη νέα γενιά. Γιατί τα παιδιά δεν μαθαίνουν μόνο από όσα τους λέμε. Μαθαίνουν κυρίως από όσα βλέπουν να κάνουμε.

Δεν αρκεί να τους μιλάμε για την ηθική, όταν στην καθημερινότητά μας επιβραβεύουμε την ιδιοτέλεια. Δεν αρκεί να τους ζητάμε να είναι ειλικρινή, όταν εμείς δικαιολογούμε το ψέμα για να εξυπηρετήσουμε τα συμφέροντά μας. Δεν αρκεί να τους λέμε να σέβονται τους ανθρώπους, όταν οι ίδιοι αντιμετωπίζουμε τις σχέσεις σαν συναλλαγές.

  Τα παιδιά χρειάζονται πρότυπα που να τους δείχνουν ότι η επιτυχία δεν απαιτεί να χάσεις την ανθρωπιά σου. Ότι μπορείς να διεκδικείς, να αγωνίζεσαι και να προχωράς χωρίς να καταπατάς τους άλλους. Ότι η πραγματική δύναμη δεν βρίσκεται στην εκμετάλλευση, αλλά στην ικανότητα να παραμένεις άνθρωπος ακόμη και όταν έχεις κάθε ευκαιρία να γίνεις κάτι διαφορετικό.

    Γιατί η αλήθεια είναι απλή, αλλά συχνά δυσκολευόμαστε να την αποδεχτούμε.

Η πραγματική αποτυχία δεν είναι να πέσεις. Είναι να χάσεις τον εαυτό σου προσπαθώντας να σε χειροκροτήσουν οι λάθος άνθρωποι.

     Ας προσέξουμε, λοιπόν, τι πρότυπα προσφέρουμε στα παιδιά μας. Ας τους μάθουμε να μη φοβούνται τα λάθη τους, να μη μετρούν την αξία τους με βάση τη γνώμη των άλλων και να μην ανταλλάσσουν την αξιοπρέπειά τους με την αποδοχή κανενός.

    Ας τους δώσουμε το δικαίωμα να αποτύχουν, να σηκωθούν, να ξαναπροσπαθήσουν και να χαράξουν τη δική τους πορεία.

  Γιατί δεν έχουμε ανάγκη από μια νέα γενιά ανθρώπων που θα ξέρουν μόνο να πετυχαίνουν.

Έχουμε ανάγκη από μια γενιά ανθρώπων που, ακόμη κι όταν πετυχαίνουν, δεν θα ξεχνούν ποιοι είναι.

Και αυτό είναι ευθύνη όλων μας.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΑΣ. Η αξία τους δεν μετριέται με τις επιτυχίες τους, αλλά δεν πρέπει ποτέ να χρειάζεται να αποδείξουν ότι αξίζουν να αγαπηθούν.