Κι αν αύριο σας έλεγαν πως είναι η τελευταία μέρα της επίγειας ζωής σας; Τι θα κάνατε στο τελευταίο σας 24ωρο;
Υπάρχουν ερωτήσεις που τις διαβάζεις και προσπερνάς. Υπάρχουν όμως και κάποιες άλλες που σε κάνουν να σταματήσεις για λίγο, να αφήσεις στην άκρη όσα κάνεις και να σκεφτείς πραγματικά τη ζωή σου. Μία από αυτές είναι και η εξής: Αν αύριο το πρωί ξυπνούσατε και κάποιος σας έλεγε πως σας απομένουν μόνο 24 ώρες ζωής, τι θα επιλέγατε να κάνετε;
Όχι σε έναν χρόνο. Όχι σε έναν μήνα. Μόνο 24 ώρες. Μία τελευταία ανατολή, ένα τελευταίο ηλιοβασίλεμα και μία τελευταία νύχτα. Πώς θα τις περνούσατε; Με ποιους ανθρώπους θα θέλατε να είστε; Τι θα λέγατε και, κυρίως, τι θα μετανιώνατε που δεν είπατε ποτέ;
Σκεφτείτε το λίγο. Κάθε πρωί ξυπνάμε και αρχίζουμε να τρέχουμε. Για τη δουλειά, για τους λογαριασμούς, για τις υποχρεώσεις, για το σπίτι, για τα παιδιά, για όλα εκείνα που πρέπει να προλάβουμε. Αγχωνόμαστε για το αύριο, θυμώνουμε για το χθες και πολλές φορές ξεχνάμε να ζήσουμε το σήμερα. Μαλώνουμε για ασήμαντα πράγματα, κρατάμε μούτρα για εβδομάδες, μήνες, ακόμη και χρόνια. Αφήνουμε ανθρώπους να απομακρύνονται επειδή ο εγωισμός μας δεν μας επιτρέπει να κάνουμε το πρώτο βήμα.
Και ξαφνικά, αν γνωρίζαμε πως μας απομένουν μόνο 24 ώρες, πόσα από αυτά θα εξακολουθούσαν να έχουν σημασία; Θα μας ένοιαζε ποιος είχε δίκιο στον τελευταίο καβγά; Θα μας απασχολούσε τι είπε ο γείτονας, τι σκέφτηκε ο συνάδελφος ή πόσα χρήματα έχουμε στον τραπεζικό μας λογαριασμό; Ή μήπως θα καταλαβαίναμε, έστω και την τελευταία στιγμή, πως ξοδέψαμε πολύτιμο χρόνο σε πράγματα που τελικά δεν άξιζαν ούτε ένα λεπτό από τη ζωή μας;
Αναρωτιέμαι ποιον θα παίρναμε πρώτο τηλέφωνο. Τη μητέρα μας; Τον πατέρα μας; Τα παιδιά μας; Τον άνθρωπο που μοιραστήκαμε τη ζωή μας; Έναν παλιό φίλο που χαθήκαμε; Ή μήπως εκείνον τον άνθρωπο που αγαπήσαμε βαθιά, αλλά ποτέ δεν βρήκαμε το θάρρος να του το πούμε; Ίσως κάποιοι να ήθελαν να περάσουν αυτές τις τελευταίες ώρες αγκαλιά με τα παιδιά τους. Να τα κοιτάξουν στα μάτια, να τους πουν πόσο πολύ τα αγαπούν, να τους αφήσουν μερικές συμβουλές για τη ζωή που θα συνεχιστεί χωρίς εκείνους.
Άλλοι ίσως να αναζητούσαν μια αγκαλιά που τους έλειψε για χρόνια. Κάποιοι θα ήθελαν να ζητήσουν συγγνώμη, όχι απαραίτητα επειδή έφταιγαν για όλα, αλλά επειδή δεν θα ήθελαν να φύγουν κουβαλώντας μέσα τους θυμό και πίκρα. Και κάποιοι άλλοι ίσως να μην αναζητούσαν κανέναν. Ίσως να επέλεγαν τη μοναξιά τους, τη σιωπή τους, μια τελευταία συνάντηση με τον ίδιο τους τον εαυτό. Γιατί δεν έχουμε όλοι τις ίδιες ανάγκες. Ούτε αγαπήσαμε όλοι με τον ίδιο τρόπο. Ούτε ζήσαμε τις ίδιες ζωές.
Πόσες φορές είπαμε «κάποια μέρα θα το κάνω»; Κάποια μέρα θα ταξιδέψω. Κάποια μέρα θα πάω να δω εκείνο το μέρος που πάντα ονειρευόμουν. Κάποια μέρα θα πω αυτό που αισθάνομαι. Κάποια μέρα θα αλλάξω τη ζωή μου. Και οι μέρες περνούν, τα χρόνια περνούν και το «κάποια μέρα» παραμένει μια υπόσχεση που δίνουμε συνεχώς στον εαυτό μας, χωρίς ποτέ να την πραγματοποιούμε.
Αν όμως ξέραμε ότι δεν υπάρχει άλλο αύριο; Ίσως να μπαίναμε στο αυτοκίνητο και να πηγαίναμε στη θάλασσα. Να καθόμασταν στην ακρογιαλιά και να κοιτούσαμε τον ορίζοντα, χωρίς κινητά, χωρίς ειδήσεις, χωρίς τίποτα να μας αποσπά. Ίσως να χορεύαμε στη μέση του δρόμου, χωρίς να μας ενδιαφέρει ποιος μας κοιτάζει. Ίσως να τρώγαμε το αγαπημένο μας φαγητό, να ακούγαμε το τραγούδι που σημάδεψε τη ζωή μας ή να επιστρέφαμε για λίγο στον τόπο όπου μεγαλώσαμε.
Ίσως πάλι να κάναμε κάτι πολύ απλό. Να καθόμασταν γύρω από ένα τραπέζι με τους ανθρώπους μας, να γελούσαμε, να θυμόμασταν παλιές ιστορίες και να προσπαθούσαμε να κρατήσουμε κάθε δευτερόλεπτο λίγο περισσότερο. Γιατί τελικά οι πιο όμορφες στιγμές της ζωής δεν είναι πάντα οι πιο εντυπωσιακές. Είναι εκείνες που μας κάνουν να αισθανόμαστε ζωντανοί.
Υπάρχει όμως κάτι που ίσως να πονούσε περισσότερο και από την ίδια τη σκέψη του τέλους. Τα ανεκπλήρωτα. Τα όνειρα που αφήσαμε στη μέση, οι ευκαιρίες που χάσαμε επειδή φοβηθήκαμε, οι άνθρωποι που αφήσαμε να φύγουν, οι στιγμές που δεν ζήσαμε επειδή περιμέναμε να έρθουν καλύτερες συνθήκες. Πόσοι άνθρωποι ζουν μια ολόκληρη ζωή περιμένοντας; Περιμένουν να μεγαλώσουν τα παιδιά, να τελειώσουν τα δάνεια, να πάρουν σύνταξη, να βρουν περισσότερα χρήματα, να ηρεμήσουν τα πράγματα. Και μέσα σε αυτή την αναμονή ξεχνούν πως η ζωή δεν σταματά για να τους περιμένει.
Δεν μας υπόσχεται κανείς ότι θα έχουμε τον χρόνο να κάνουμε όλα όσα σχεδιάζουμε. Κι όμως, συμπεριφερόμαστε πολλές φορές σαν να έχουμε μπροστά μας μια αιωνιότητα. Κάνουμε σχέδια για το επόμενο καλοκαίρι, για τα επόμενα Χριστούγεννα, για τα επόμενα χρόνια, θεωρώντας σχεδόν δεδομένο ότι θα είμαστε εδώ για να τα ζήσουμε. Και φυσικά καλά κάνουμε και ονειρευόμαστε. Αλλά μήπως μέσα σε όλα αυτά τα σχέδια ξεχνάμε να χαρούμε όσα έχουμε ήδη;
Αναρωτιέμαι πόσες αλήθειες θα ακούγονταν εκείνο το τελευταίο 24ωρο. Πόσα «σ’ αγαπώ» που έμειναν κρυμμένα πίσω από τον φόβο της απόρριψης. Πόσα «μου έλειψες» που δεν ειπώθηκαν ποτέ. Πόσα «συγγνώμη» που χάθηκαν μέσα στον εγωισμό. Πόσα «σε ευχαριστώ» σε ανθρώπους που στάθηκαν δίπλα μας στις πιο δύσκολες στιγμές και τους θεωρήσαμε δεδομένους.
Ίσως, αν γνωρίζαμε ότι δεν υπάρχει αύριο, να σταματούσαμε επιτέλους να παίζουμε ρόλους. Να μη μας ενδιέφερε να φαινόμαστε δυνατοί όταν δεν είμαστε. Να μη χαμογελούσαμε από υποχρέωση. Να μη λέγαμε πως όλα είναι καλά όταν μέσα μας γίνεται πόλεμος. Ίσως για πρώτη φορά να επιτρέπαμε στον εαυτό μας να είναι ακριβώς αυτό που είναι, χωρίς μάσκες, χωρίς προσχήματα και χωρίς τον φόβο του τι θα πει ο κόσμος.
Υπάρχει όμως και μια άλλη πλευρά. Δεν θα ήθελαν όλοι να γεμίσουν τις τελευταίες τους ώρες με πράγματα και ανθρώπους. Κάποιοι ίσως να ήθελαν απλώς να κοιμηθούν λίγο παραπάνω, να πιουν έναν καφέ στο μπαλκόνι, να ακούσουν τα πουλιά, να νιώσουν τον ήλιο στο πρόσωπό τους. Να κρατήσουν ένα χέρι, να ακούσουν μια γνώριμη φωνή, να αισθανθούν για τελευταία φορά τη ζεστασιά ενός σπιτιού.
Ίσως η μεγαλύτερη επιθυμία τους να ήταν να περάσουν μία απολύτως συνηθισμένη μέρα. Μια μέρα χωρίς φόβο, χωρίς βιασύνη, χωρίς αποχαιρετισμούς. Και ίσως αυτή η επιλογή να μας διδάσκει κάτι πολύ σημαντικό. Πως η ευτυχία δεν βρίσκεται πάντα σε όσα δεν έχουμε ζήσει, αλλά και σε όσα έχουμε μπροστά μας καθημερινά και δεν τους δίνουμε την αξία που τους πρέπει.
Αυτό είναι που με προβληματίζει περισσότερο. Γιατί πρέπει να φανταστούμε ότι μας απομένουν μόνο 24 ώρες για να θυμηθούμε πόσο σημαντική είναι μια αγκαλιά; Γιατί πρέπει να φοβηθούμε ότι θα χάσουμε κάποιον για να του πούμε πως τον αγαπάμε; Γιατί αναβάλλουμε συνεχώς τη χαρά, την ξεκούραση, τα όνειρα και τις επιθυμίες μας; Γιατί πρέπει να φτάσουμε κοντά στο τέλος για να καταλάβουμε την πραγματική αξία της ζωής;
Δεν λέω ότι μπορούμε να ζούμε κάθε μέρα σαν να είναι η τελευταία. Υπάρχουν ευθύνες, υποχρεώσεις, προβλήματα και δυσκολίες που δεν εξαφανίζονται επειδή αποφασίσαμε να δούμε διαφορετικά τη ζωή. Μπορούμε όμως να αλλάξουμε ορισμένα μικρά πράγματα. Να δίνουμε λίγο περισσότερο χρόνο στους ανθρώπους που αγαπάμε. Να μη θεωρούμε δεδομένο ότι θα είναι πάντα εκεί. Να σταματήσουμε να αναβάλλουμε όσα πραγματικά έχουν σημασία. Να συγχωρούμε όταν μπορούμε, να απομακρυνόμαστε από όσα μας πληγώνουν και να βρίσκουμε το θάρρος να ζήσουμε λίγο περισσότερο για εμάς και όχι μόνο για τις απαιτήσεις των άλλων.
Γιατί η ζωή δεν μετριέται μόνο με τα χρόνια που περάσαμε πάνω σε αυτή τη γη. Μετριέται και με τις στιγμές που πραγματικά ζήσαμε. Με τα γέλια που βγήκαν μέσα από την καρδιά μας, με τις αγκαλιές που δώσαμε, με τα δάκρυα που μοιραστήκαμε, με τους ανθρώπους που αγαπήσαμε και μας αγάπησαν. Με όλα εκείνα τα μικρά και μεγάλα που άφησαν ένα σημάδι στην ψυχή μας.
Δεν γνωρίζω τι θα έκανα εγώ αν κάποιος μου έλεγε πως αύριο τελειώνει η επίγεια ζωή μου. Ίσως να φοβόμουν. Ίσως να έκλαιγα. Ίσως να θύμωνα για όσα δεν πρόλαβα. Ίσως να ήθελα να σταματήσω τον χρόνο. Θέλω όμως να πιστεύω πως, ανάμεσα σε όλα αυτά τα συναισθήματα, θα προσπαθούσα να κρατήσω κοντά μου όσα και όσους έδωσαν πραγματικό νόημα στη ζωή μου.
Και κάπου εδώ έρχεται η μεγαλύτερη σκέψη. Αν γνωρίζαμε ότι αύριο είναι η τελευταία μας μέρα, ίσως να κάναμε όλα εκείνα που θα έπρεπε να κάνουμε όσο ακόμη έχουμε χρόνο. Γιατί το πιο θλιβερό δεν είναι μόνο ότι κάποτε η ζωή μας θα τελειώσει. Είναι να φτάσουμε στο τέλος και να συνειδητοποιήσουμε πως, ενώ είχαμε χρόνο, δεν επιτρέψαμε στον εαυτό μας να ζήσει όπως πραγματικά ήθελε.
Και τελικά, ίσως το ερώτημα να μην είναι τι θα κάναμε αν μας απέμεναν μόνο 24 ώρες. Ίσως το πραγματικό ερώτημα να είναι γιατί δεν αρχίζουμε από σήμερα να κάνουμε έστω και λίγα από εκείνα που θα επιλέγαμε για την τελευταία μας μέρα. Γιατί περιμένουμε μια μεγάλη ανατροπή, μια δύσκολη διάγνωση, μια απώλεια ή ένα γεγονός που θα μας ταρακουνήσει για να θυμηθούμε πως τίποτα δεν είναι δεδομένο;
Θα ήθελα λοιπόν να σας κάνω μια ερώτηση και να σκεφτείτε την απάντησή σας, όχι βιαστικά, αλλά πραγματικά. Αν αύριο το πρωί μαθαίνατε πως σας απομένουν μόνο 24 ώρες επίγειας ζωής, τι θα κάνατε; Πού θα πηγαίνατε; Ποιον θα θέλατε δίπλα σας; Σε ποιον θα τηλεφωνούσατε; Τι θα θέλατε να πείτε για τελευταία φορά; Και πάνω απ’ όλα, τι είναι αυτό που δεν έχετε κάνει μέχρι σήμερα και θα μετανιώνατε περισσότερο αν δεν προλαβαίνατε ποτέ να το κάνετε;
Θα ήθελα πραγματικά να διαβάσω τις απαντήσεις σας. Όχι για να βρούμε ποια είναι η σωστή, γιατί σωστή απάντηση δεν υπάρχει. Αλλά γιατί ίσως μέσα από τις σκέψεις των άλλων να ανακαλύψουμε κάτι που έχουμε ξεχάσει για τη δική μας ζωή. Ίσως κάποιος διαβάζοντας αυτές τις γραμμές να σηκώσει το τηλέφωνο και να μιλήσει σε έναν άνθρωπο που του λείπει. Ίσως κάποιος άλλος να πάρει μια απόφαση που αναβάλλει χρόνια. Ίσως κάποιος να αφήσει για λίγο στην άκρη τις υποχρεώσεις του και να αγκαλιάσει τους ανθρώπους του.
Και αν έστω ένας άνθρωπος, διαβάζοντας αυτό το άρθρο, αποφασίσει να ζήσει λίγο περισσότερο το σήμερα, τότε αυτή η σκέψη θα έχει αποκτήσει πραγματικό νόημα.
Γιατί η ζωή είναι τώρα. Όχι όταν βρούμε χρόνο. Όχι όταν όλα γίνουν ιδανικά. Όχι όταν τακτοποιηθούν όλες οι εκκρεμότητες. Τώρα. Και όσο ακόμη έχουμε την ευκαιρία, ας μην αφήνουμε τις πιο σημαντικές στιγμές της ζωής μας για ένα αύριο που κανείς δεν μπορεί να μας υποσχεθεί.
Xrys’Pa | Η Ματιά μου
